Gemi olayları, sınırlı kara taşımacılığı kapasitesi ve yükselen lojistik maliyetleri Ukrayna ile Rusya’nın ihracat seçeneklerini daraltırken bölge genelindeki tahıl piyasası üzerindeki baskıyı artırıyor.

Karadeniz’deki belirsizlik giderek bir güvenlik sorunundan ticaret engeline dönüşüyor. Bulgaristan ve Romanya açıklarında yaşanan gemi olayları sigorta ve navlun maliyetlerini artırabilirken, yüksek hacimli buğday, mısır ve arpa ihracatı deniz taşımacılığına büyük ölçüde bağımlı kalıyor ve yeterli alternatif bulunmuyor.  

Ukrayna ihracatında lojistik darboğaz büyüyor

Ukrayna, tahıl ihracatı için daha fazla Avrupa desteği ve artan taşıma maliyetlerini karşılamak amacıyla yaklaşık 1.1 milyar avro talep ediyor. Ukrayna ihracatının yarısından daha azı Avrupa’daki demiryolu, karayolu ve nehir güzergâhları üzerinden taşınabiliyor. Kesintilerin sürmesi halinde 35 milyon tona kadar ürün ülke içinde mahsur kalabilir. Polonya ve Romanya ise kendi tarım sektörlerini öncelik olarak göstererek ek kapasiteyi önemli ölçüde artırmaya hazır olmadıklarını belirtiyor.  

Karadeniz kısıtlamaları dünya tahıl ticaretini de aşağı çekiyor

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, 2026/27 döneminde dünya tahıl ticaretinin %3.5 azalarak 505.8 milyon tona gerilemesini bekliyor. Karadeniz’deki deniz yollarına ilişkin kısıtlamalar ve alternatif taşımacılığın yetersiz kapasitesi bu düşüşün başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Rusya ve Ukrayna’dan buğday sevkiyatlarının azalması, Ukrayna’nın mısır ihracatının ise lojistik sorunlarla sınırlanması bekleniyor.  

Ukrayna ayçiçeği piyasasında da baskı artıyor. Üretimin geçen sezonki 10.5 milyon tona karşılık 13–13.5 milyon ton olması beklenirken, hızlı hasat iç piyasadaki arzı artırıyor ve bazı işleme tesislerinin çalışmayacak olması dengesizliği büyütüyor. Alım fiyatları ton başına 17,000–19,000 grivnaya gerilerken, artan ihracat lojistiği maliyetleri fiyatlar üzerinde ek baskı yaratıyor.