Türkiye’nin rekor buğday hasadı bölgesel ticaret akışlarını yeniden şekillendirirken Bulgaristan’da buğday ve kolza alanlarının genişlemesi gelecek sezon için daha yüksek üretim potansiyeline işaret ediyor.
Karadeniz tahıl piyasası, Türkiye’nin satıcı rolünü güçlendirdiği ve Bulgaristan’ın üretim tabanını genişlettiği yeni bir döneme giriyor. Haftanın en önemli bölgesel gelişmesi, Türkiye’nin devlet tahıl kurumu TMO’nun rekor hasat ve yüksek iç stokların ardından uluslararası piyasaya toplam 500.000 ton buğday sunma kararı oldu.
Aynı zamanda Bulgaristan’da başlıca sonbahar ürünlerinin ekim alanları belirgin biçimde artıyor. Buğday alanı 767.199 hektara ulaşarak geçen yılın %16,6 üzerine çıkarken kolza alanı %26,3 artışla 173.485 hektara yükseldi.
Türkiye büyük ithalatçıdan daha aktif bir satıcıya dönüşüyor
TMO iki uluslararası ihale planlıyor. 17 Kasım’da 400.000 ton ekmeklik buğday, 18 Kasım’da ise 100.000 ton makarnalık buğday satışa çıkarılacak.
Bu kararın arkasında olağanüstü yüksek iç arz bulunuyor. USDA FAS, Türkiye’nin 2026 yılı buğday üretimini rekor 23 milyon ton olarak tahmin ediyor. Hasadın ardından TMO depolarındaki stoklar 10 milyon tonu aşarak yetkilileri arzın bir bölümünü dış pazarlara yönlendirmeye itti.
Aynı zamanda Türkiye’nin 2026/27 sezonundaki buğday ithalatının %56 düşerek yaklaşık 2,8 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Türkiye geleneksel olarak ithal buğdayın önemli bir alıcısı ve işleyicisi olduğundan bu, Karadeniz bölgesi açısından önemli bir değişim anlamına geliyor.
Daha düşük ithalat ile daha yüksek uluslararası satışların birleşimi bölgesel ticaret akışlarını değiştirebilir. Bulgaristan, Romanya ve Karadeniz havzasının diğer üreticileri yalnızca birbirleriyle değil, artan Türk arzıyla da rekabet etmek zorunda kalabilir.
Bulgaristan buğday ve yağlı tohum alanlarını genişletiyor
Bulgaristan’daki sonbahar ekimleri geçen yılın oldukça üzerinde ilerliyor. Buğday ekim alanı geçen yılki 658.208 hektardan 767.199 hektara çıkarak yaklaşık 109.000 hektar genişledi.
Arpa alanı %14,4 artışla 133.368 hektara ulaşırken en güçlü oransal artış kolzada görüldü. Kolza alanları %26,3 artarak 173.485 hektara çıktı. Tritikale alanları da %20,8 artarken çavdar %28,4 düşüşle 2.747 hektara geriledi.
Daha geniş sonbahar ekimleri gelecek yıl Bulgaristan’ın üretim potansiyelini artırıyor. Ancak gerçekleşecek üretim kış ve ilkbahar koşulları ile nihai verimlere bağlı olacak.
Karadeniz piyasası açısından bu durum, normal bir sezonda Bulgaristan’ın iç piyasa ve ihracat için daha yüksek buğday ve kolza hacimlerine sahip olabileceği anlamına geliyor.
Karadeniz’de rekabet yoğunlaşabilir
Türkiye’nin daha yüksek arzı ve Bulgaristan’ın genişleyen ekim alanları daha rekabetçi bir bölgesel ortam oluşturuyor.
Türkiye şimdiden 23 milyon tonluk rekor üretime ve önemli kamu stoklarına sahip. Bulgaristan ise kış dönemine yaklaşık 109.000 hektar ek buğday alanıyla giriyor. Bulgar ürünleri normal gelişirse gelecek yıl pazarlanabilir miktarlar daha yüksek olabilir.
Bu durum pazar erişimini ve fiyat rekabetçiliğini daha da önemli hale getiriyor. Türkiye’nin ithalatındaki düşüş geleneksel bölgesel talebin bir bölümünü azaltırken TMO ihaleleri aynı anda piyasaya yeni arz getiriyor.
Gübre maliyetleri tüm bölge için kritik olmaya devam ediyor
Arz ve ticaretin yanı sıra üretim maliyetleri de temel gündem maddesi olmaya devam ediyor. Avrupa Komisyonu, daha uygun fiyatlı gübre, üreticiler ve çiftçiler için daha fazla öngörülebilirlik ve daha sürdürülebilir bir Avrupa gübre sanayisi sağlamak amacıyla AB Gübre Değer Zinciri Ortaklığını başlattı.
Son yıllardaki jeopolitik şoklar ve tedarik sorunları Avrupa pazarının kırılganlığını ortaya koydu ve çiftçilerin maliyetlerini önemli ölçüde yükseltti. AB, yüksek gübre ve enerji maliyetlerinden etkilenen üreticiler için 540 milyon euro kısa vadeli mali destek sağladı.
Bulgaristan ve Romanya’daki üreticiler açısından gübre piyasasının gelişimi, üretim maliyetleri ve diğer Karadeniz ihracatçılarına karşı rekabet gücü bakımından kritik olmaya devam edecek.
Bölge yeni sezona daha yüksek potansiyel ancak daha güçlü rekabetle giriyor
Haftanın ana mesajı üretim, talep ve bölgesel ticaret arasındaki dengede yaşanan değişim.
Türkiye rekor hasada sahip, ithalata bağımlılığını azaltıyor ve uluslararası piyasaya önemli miktarda ürün sunmaya başlıyor. Bulgaristan ise aynı anda buğday, arpa ve kolza alanlarını genişleterek gelecek sezon için potansiyel olarak daha yüksek arz hazırlıyor.
Bu gelişmeler Karadeniz havzasında rekabetin yoğunlaşabileceğine işaret ediyor. Uygun verimler halinde bölgede daha fazla tahıl bulunabilir, ancak ürünün rekabetçi fiyatlarla pazarlanabilmesi her ülkenin konumunu belirleyecek.