Rusya ve Ukrayna’nın zayıflayan ihracatı, beş kat artan sigorta maliyetleri ve Romanya üzerinden genişleyen güzergâhlar Karadeniz tahıl ticaretini yeniden şekillendiriyor.
Karadeniz tahıl piyasasında fiziksel ürün mevcudiyeti artık ürünün uluslararası pazarlara ulaştırılabilme kapasitesinden ayrı değerlendirilemiyor. Ticari gemilere yönelik saldırılar, artan sigorta maliyetleri ve geleneksel deniz güzergâhlarındaki baskı Rusya ve Ukrayna’nın ihracatını sınırlarken Romanya, Bulgaristan ve Tuna koridorlarının önemini artırıyor.
Rus buğday ihracatı beş yıllık dibine yöneliyor
Rusya’nın 2026/27 buğday ihracatının 40 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Bu, son beş yılın en düşük seviyesi olacak. Tahmin önceki aya göre 3 milyon ton düşürüldü ve 2025/26’ya göre %17’lik bir gerilemeye işaret ediyor. Üretim tahmini 88 milyon ton seviyesinde tutulurken dönem sonu stok tahmini 16.09 milyon tondan 19.03 milyon tona yükseltildi.
Temel sorun lojistik. Rus ihracatçılar Karadeniz ve Azak Denizi’ndeki saldırılar nedeniyle Baltık güzergâhlarını daha fazla kullanıyor. Üretim değişmezken ihracatın düşmesi, Rusya içinde daha fazla stok birikmesine ve geleneksel Karadeniz çıkışlarında daha düşük arz oluşmasına neden oluyor.
Ukrayna ihracatı da daralıyor
Ukrayna’nın 2026/27 buğday ihracatı 12.2 milyon ton ile son 12 yılın en düşük seviyesine gerileyebilir. Kaynaktaki başka bir tahmin ise ihracatın 11 milyon tonu aşmayabileceğini belirtiyor. Temmuzdan bu yana yapılan sevkiyat yalnızca 3.13 milyon ton ve yıllık bazda %44 daha düşük.
APK-Inform, Ukrayna’nın buğday üretim tahminini 25.5 milyon tona yükseltirken toplam tahıl ihracatı tahminini %6.5 azaltarak 31.7 milyon tona çekti. Mısır üretimi de 31.8 milyon tona indirildi.
Romanya lojistik koridor rolünü büyütüyor
Ukrayna ve Romanya, Köstence’ye giden demiryolu trafiğini günlük altı çift trenden on çift trene çıkarmayı planlıyor. Sulina Kanalı için hedef ise günde en az 10 geminin giriş ve 10 geminin çıkış yapması.
Planlar ortak gemi sevk yönetimini, yoğun dönemlerde özel geçiş rejimlerini, gece seyrüseferinin artırılmasını ve Galați ile Brăila limanlarının daha aktif kullanılmasını da kapsıyor.
Bu gelişmeler Romanya’nın Ukrayna ihracatındaki rolünü güçlendirirken Köstence, Tuna ve sınır altyapısı üzerindeki yükü de artırıyor.
Deniz riski Bulgaristan kıyılarına ulaşıyor
Bulgaristan kıyıları yakınındaki yeni ticari gemi saldırıları Batı Karadeniz’in risk algısını daha da yükseltti. Kargo sigorta maliyetlerinin beş kat arttığı ve taşıyıcıların Bulgar limanlarına yönelik yüklerde daha temkinli davrandığı bildiriliyor.
Bu durum bölgesel piyasa için önemli çünkü Romanya ve Bulgaristan hem kendi ürünlerinin ihracatçıları hem de daha geniş Karadeniz ticareti için alternatif güzergâhlar. Daha yüksek sigorta ve navlun maliyetleri doğrudan üreticiye ulaşan net fiyatı düşürüyor.
Romanya ve Bulgaristan buğday teklifleri üç yıllık zirvede
Sınırlı Karadeniz arzı fiziksel piyasaya da yansıyor. Romanya ve Bulgaristan limanlarından buğday teklifleri üç yılın en yüksek seviyelerine ulaştı.
Köstence’de kaynakta verilen fiyatlar ekmeklik buğday için yaklaşık 234 euro/ton, yemlik buğday için 219 euro/ton, mısır için 222 euro/ton, yemlik arpa için 214 euro/ton, ayçiçeği için 473 euro/ton ve kolza için 505 euro/ton seviyesinde.
Bölgesel mısır dengesi sıkı kalıyor
Orta ve Doğu Avrupa’daki zayıf hasatlar Karadeniz ve Balkan mısırına yönelik talebi destekliyor. Macaristan’ın 1.5–2 milyon ton ithalata ihtiyaç duyabileceği belirtilirken Romanya ve Sırbistan potansiyel tedarikçiler arasında yer alıyor. Romanya’nın 1.5–2 milyon ton, Sırbistan’ın ise yaklaşık 1 milyon ton ihracat potansiyeli bulunuyor.
Ukrayna’nın ihracat potansiyeli yaklaşık 27 milyon ton ile çok daha yüksek, ancak bu hacmin gerçekleşmesi taşıma hatlarının hızına ve kapasitesine bağlı.
Kolzada fiyat farkı 100 doları aşıyor
Ukrayna kolzası yaklaşık 434–456 dolar/ton CPT seviyesinde teklif edilirken Romanya ile fiyat farkı 100 dolar/tonun üzerine çıkıyor. Bu fark daha pahalı menşelere yönelik talebi azaltabilir ve bölgesel rekabeti artırabilir.
Ukrayna iç piyasasında bazı işlemeciler geçici olarak alımı durdururken diğerleri 410–420 dolar/ton CPT seviyesine kadar alım yapmayı sürdürüyor.
Karadeniz piyasası lojistik ekseninde yeniden şekilleniyor
Bölgedeki ana eğilim üretimden çok üretimin piyasaya ulaştırılma kapasitesinin önem kazanması. Rusya akışları Baltık’a yönlendiriyor, Ukrayna Romanya ve Tuna üzerinden yeni kapasite arıyor, Bulgaristan kendi stoklarını limanlara çıkarmakta zorlanıyor ve Köstence tüm bölge için daha kritik bir merkez haline geliyor.
Bu ortamda tahıl fiyatını yalnızca arz ve kalite belirlemiyor. Uygun geminin bulunması, güzergâhın güvenliği, demiryolu kapasitesi ve sigorta maliyeti giderek aynı derecede önemli hale geliyor.