Ukrayna güçlü bir mısır hasadına ilerlerken Türkiye ayçiçeği ithalatına yüksek ölçüde bağımlı kalıyor, Romanya ise güçlü mısır fiyatları ile ciddi depolama baskısını aynı anda yaşıyor.
Karadeniz tahıl ve yağlı tohum piyasası sonbahara, bölgedeki ülkeler arasında belirgin şekilde farklı arz sinyalleriyle giriyor. Ukrayna’nın zorlu yaz koşullarına rağmen önemli miktarda mısır ve ayçiçeği üretmesi beklenirken, Türkiye’deki daha iyi ayçiçeği hasadı ithalat ihtiyacını ortadan kaldırmıyor. Romanya ise güçlü mısır fiyatlarına rağmen sınırlı depolama kapasitesinin yarattığı ciddi lojistik baskıyla karşı karşıya.
Ukrayna’nın mısır görünümü şaşırtıcı derecede güçlü kalıyor
Ukrayna’nın batısındaki uzun süreli kuraklığa ve ülke genelindeki dengesiz yaz koşullarına rağmen son tahminler, mısır veriminin beş yıllık ortalamanın biraz üzerinde olacağına işaret ediyor. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi, dane mısır için ortalama verimi 7.40 ton/hektar olarak tahmin ediyor. Bu seviyede ülke üretiminin yaklaşık 35.1 milyon ton olması bekleniyor.
Ayçiçeği görünümü de görece güçlü. Ortalama verimin 2.29 ton/hektar ile beş yıllık ortalamanın biraz üzerinde olması ve üretimin 14 milyon tona ulaşması bekleniyor. Soya fasulyesi ise belirgin bir istisna oluşturuyor. Üretimin yalnızca 3.68 milyon ton, yani beş yıllık ortalamanın %23 altında olması bekleniyor. Bu düşüş hem daha düşük verimleri hem de azalan ekim alanlarını yansıtıyor.
Bu tablo bölgesel arz açısından karışık bir görünüm yaratıyor. Ukrayna mısır ve ayçiçeğinde önemli bir tedarikçi olmayı sürdürebilirken, çok daha zayıf soya fasulyesi görünümü bu üründeki arz dengesini sıkılaştırıyor.
Türkiye’nin ayçiçeği hasadı iyileşiyor ancak ithalat ihtiyacı yüksek kalıyor
Türkiye’nin ayçiçeği üretiminin 2026/27 döneminde 1.8 milyon tona ulaşması bekleniyor. Bu rakam önceki sezona göre yaklaşık 550,000 ton daha yüksek. Artış daha elverişli hava koşulları ve ekim alanlarının yaklaşık 770,000 hektara genişlemesiyle destekleniyor. Eylül ortası itibarıyla hasadın yaklaşık %60’ı tamamlanmış durumdaydı.
Daha büyük yerli üretim, ithalat ihtiyacını ortadan kaldırmıyor. Türkiye’nin ayçiçeği tüketimi 3.4 milyon ton, ayçiçeği tohumu ithalatı ise yaklaşık 1.8 milyon ton olarak tahmin ediliyor. Eylül–kasım dönemi için yaklaşık 400,000 ton ayçiçeği tohumu şimdiden sözleşmeye bağlanmış durumda.
Bu nedenle Türkiye bölgesel talebin önemli kaynaklarından biri olmaya devam ediyor. Daha iyi bir yerli hasada rağmen işleme sanayisinin ithal ayçiçeği tohumuna yüksek düzeyde bağımlı kalması, Karadeniz yağlı tohum ticaretini bölge açısından önemli tutuyor.
Romanya’da mısır buğdayın üzerinde fiyatlanırken depolama temel darboğaz haline geliyor
Romanya’da mısır hasadının başlangıcında alışılmadık fiyat ilişkisi yeniden görülüyor ve mısır buğdaydan daha yüksek fiyatla işlem görüyor.
Ancak en acil sorun lojistik. Romanya’da tahıl üretiminin yaklaşık 31.4 milyon ton olması beklenirken, lisanslı depolama kapasitesinin yalnızca 16.5 milyon ton olduğu tahmin ediliyor. İhracata yönlendirilen miktarlar hesaba katıldıktan sonra bile önemli bir depolama açığı devam ediyor.
Mısır verimleri birçok bölgede iyi olarak değerlendiriliyor ve sulama yapılmadan dahi 8 ton/hektara kadar çıkabiliyor. Ekim alanlarının daha küçük olmasına rağmen nispeten güçlü fiyatlarla iyi verimlerin birleşimi üreticileri destekliyor. Bununla birlikte kurutma, enerji ve depolama maliyetleri bu avantajın önemli bir bölümünü azaltıyor.
Bölgesel buğday ve mısır piyasaları baskı altında kalıyor
Bölgesel arzın bazı alanlarında sıkılaşma sinyalleri görülmesine rağmen genel tahıl piyasası zayıf kalıyor. Buğday vadeli işlemleri Çarşamba seansını daha düşük seviyede tamamladı, mısır fiyatları da geriledi. Aynı zamanda Coceral, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık için 2026 mısır üretim tahminini 52.7 milyon tondan 48.6 milyon tona düşürdü. Fransa tahmini ise özellikle sert şekilde 7.6 milyon tona indirildi.
Bu nedenle Karadeniz bölgesindeki ana tema tek tip bir arz fazlası veya açığı değil, ülkeler arasındaki üretim ve lojistik farklılıklarının giderek büyümesi. Ukrayna mısır ve ayçiçeğinde önemli bir üretim potansiyelini korurken, Türkiye yağlı tohum ithalatında güçlü talep yaratmaya devam ediyor ve Romanya’nın güçlü hasadı sınırlı depolama kapasitesiyle karşılaşıyor. Bu farklılıklar, uluslararası tahıl fiyatları baskı altında kalsa bile bölgesel ticaret akışlarının aktif kalmasına katkı sağlayabilir.